Slaaf van de machine
Rini Kuijf
Advanced chess noemen ze het, schaken waarbij de hulp van de computer is toegestaan. Het komt niet vaak voor, maar in Maastricht probeerden ze het onlangs in een match tussen twee grote jeugdtalenten, Baramidze uit Duitsland tegen onze enthousiaste beuker Daniël Stellwagen.
Nu is dat computergebruik nuttig voor ouden van dagen en voor minder bedeelden in de schaakwereld. Die laatste groep is omvangrijker dan men denkt, voornamelijk omdat er veel mensen toe behoren die dat zelf niet doorhebben. Een enkeling bewijst dat zelfs in een wekelijkse rubriek,' maar beweert vervolgens het tegendeel.
Maar wat doen ze in Maastricht? Ze pakken twee jonge jongens met veel talent, die normaal spannende partijen spelen en maken daar oude mannetjes van. Want dat is wat die machine doet met die jongens. Ze zitten thuis al de hele dag achter dat ding, en dan mogen ze hem ook nog meenemen, dat is natuurlijk het einde van ons spel als kijkspel.
Geen speculatieve offers en aanvallen meer, gewoon blijven loeren op dat ene kansje, zit er iets achter de horizon? mist het apparaat iets? Zo niet, dan maar een eindspelletje proberen uit te melken. Niet dat de partijen niet de moeite waard waren voor een beetje kenner, maar als het publiek na twee uur spelen weer de beginstand op het bord ziet staan, dan is dat natuurlijk wel jammer.
Stellwagen won, eigenlijk omdat Baramidze in een elementair loper tegen paard eindspel blind zijn apparaat zat te volgen in plaats van gewoon een keer uit zijn eigen doppen te kijken. Zoals onze redacteur en computerbestrijder bij uitstek (Heer Wiel) al zei: "Direct uitzetten dat ding". Het einde van het verhaal was een pionneneindspel dat gewoon verloren bleek. Die schaakprogramma's zijn eigenlijk niet gemaakt om mee te analyseren. Dat pionneneindspel zien ze niet zo zitten dus rekenen ze het ook niet ver genoeg uit, dat doen ze pas als je het daadwerkelijk uitvoert, dan ziet hij onmiddellijk de dingen die eerst achter zijn horizon lagen.
De mensen in Maastricht weten de zaak altijd enthousiast te brengen. Alleen het volgen van het commentaar van Van Reek maakt het volgen van de match al de moeite waard. Hij doet enorm zijn best, is erg enthousiast over Spassky, dus is Stellwagen de nieuwe Spassky. Ik zie werkelijk geen enkele over eenkomst tussen die twee, maar goed. Van Reek corrigeert ook veel dingen nog achteraf. Het is een prachtig voorbeeld van iemand die met behulp van de computer boven zichzelf uitstijgt. Je ziet gewoon dat hij het op een gegeven moment zelf eigenlijk niet begrijpt, maar wel weet wat de apparaten als consensusvariant aangeven en met welk oordeel. Hij is als een moderne scholier die tijdens wiskunde tien keer op de goede knop van zijn functiemachine moet drukken. Hij ziet wat eruit komt heeft geen idee hoe het tot stand komt, maar weet dat het goed is, althans dat denkt hij. Daar gaan we dus naar toe in de schaakwereld, het is maar dat u het weet.