Krachtproef voor computerkiller
Maastricht - Kolkende hersens contra moordende rekenkracht. Warmbloedige intuitie versus ijzige techniek. Schaken tegen computers is een slijtageslag voor het menselijke brein. Grootmeester John van der Wiel, dé specialist in het kraken van digitale monsters, probeert in een match van zes partijen in Maastricht het nieuwste fenomeen te slopen: Rebel 11. 0. Nu kan 't nog, voorspellen de computer-adepten, over tien jaar niet meer. "Zelfs de wereldkampioen zal dan ademloos toekijken."
Is dat even lekker. Terwijl de huisband nog maar eens Love me do van de Beatles erin knalt, doet beroepsschuiver Van der Wiel twee verdiepingen hoger verwoede pogingen zich te concentreren. Weggestopt in een Siberische uithoek van het Centre Ceramique. Heeft Maastricht na een halve eeuweindelijk een prestigieus schaakaffiche, verstoren losgebroken ambtenaren meteen al de eerste sessie. De computer heeft de eerste slag al binnen. Of liever gezegd Het Beest, zoals Vander Wiel zijn kwelgeest liefkozend noemt. "Zo'n ding ziet een miljoen stellingen in één seconde. Dat haal ik niet eens in mijn hele carriere."
De Leidenaar weigert desondanks hardnekkig te capituleren voor het duizelingwekkende brein van de machine, die door de Stichting Chess Events naar het zuiden is gelokt om Maastricht na het grootmeestertoernooi in 1946 weer op de schaakkaart te zetten. Van der Wiel, in vlees-en-bloed-partijen slechts sporadisch betrapt op onsterfelijke zetten, heeft een reputatie hoog
te houden als absolute computerkiller. In 28 confrontaties verloor hij slechts éénmaal en dat was ook nog tijdens een simultaan. De toverformule is even simpel als ingenieus: zorg er zo snel mogelijk voor dat de hypersnelle chips de kluts kwijtraken. "De mens is veelzijdig achter het bord, de computer is maar op één ftont goed. In sommige stellingen zijn ze fabuleus, in andere heel zwak. Het is de kunst om die posities te bereiken."
Zeker tegen de nieuwste rekenwonders op de markt is dat een hele toer. Terwijl Van der Wiel bijna voortdurend het hoofd in de handen begraaft, leunt Ed Schröder , geestelijk vader van de ijzersterke Rebel-dynastie, soepeltjes achterover. De programmeur uit Deventer is een gevestigde kanjer in de wereld van het computerschaak en sleutelt al jaren onvermoeibaar aan zijn schepping. Versie 11.0, gedoopt in november, wordt door insiders geschaard bij de mondiale elite. Apparaten die voor normale stervelingen onnavolgbaar zijn. "Een topprogramma heeft een vernietigende kracht, " weet Jos Uiterwijk, als docent aan de Universiteit Maastricht gespecialiseerd in computerspelen. "Kan soms dertig zetten vooruitdenken. Kondigt doodleuk mat in achttien aan. Vreselijk voor een mens. Maar een computer ziet niet de patronen, de finesses, die een schaker wel ziet. Nog niet, want ook op dat gebied worden ze steeds sterker. De tijd van belachelijk heen-en-weer geschuif met de koning is echt voorbij."
Drie jaar geleden beleefden de computer-adepten hun finest hour. Deep Blue, een Amerikaans kunststukje met een waanzinnige rekenpower - een miljard stellingen per seconde! -, brak de weerstand van wereldkampioen Gary Kasparov in duizend scherven. Sindsdien weten de programmeurs het zeker: het duurt niet lang meer of zelfs de allersterkste schaker kan slechts ademloos toekijken naar het buitenaardse geschuifvan de machines. "Over eenjaar of tien zijn ze onverslaanbaar," voorspelt Uiterwijk. "De computers zijn dan wellicht weer duizendmaal sneller dan nu. Laat ze tegen elkaar spelen en zelfs de wereldkampioen zal de zetten niet meer snappen."