Complete Chess
door Daniel Stellwagen
Het ligt in de aard van mensen om alles wat los en vast zit te willen begrijpen. Tot nu toe doet de mensheid leuk mee qua vergaarde kennis, maar dingen als het heelal en schaken zijn nog niet toegetreden tot de rij van opgeloste mysteriën.
Is het mogelijk om een perfecte schaakpartij te spelen? Mij is het in ieder geval nog nooit gelukt, maar gelukkig ben ik niet de enige met dit probleem. Om te proberen het perfecte schaak te benaderen bedacht Kasparov rond 1998 het zogenaamde 'Advanced Chess'. De twee opponenten hebben beiden een computer tot hun beschikking (zonder internet!).
De eerste partijen met Advanced Chess werden in 1998 gespeeld in Leon. De combattanten waren Kasparov en Topalov. Volgens de vele sceptici zou de match totaal niet interessant zijn. Niemand zou, door de aanwezigheid van de computer, echte fouten kunnen maken, waardoor alles logischerwijs saai remise zou worden. Niets van dit alles! Van de zes gespeelde partijen eindigden er maar twee in remise en zelfs deze remises waren alles behalve saai.
Wat was er aan de hand? Het lijkt erop dat het bij een partij, met adequaat gebruik van de computer, veel beter mogelijk is om je eigen creativiteit ten volle te ontplooien. Er wordt immers minder tijd verspild met futiliteiten als het uitrekenen van varianten, waardoor je je meest absurde/geniale ideeën kunt testen met de beschikbare computer. Hierdoor lijken de verschillen in stijl en intuïtie tussen de beide schakers, in tegenstelling tot de gangbare opvatting, juist versterkt te worden door de aanwezigheid van de computer. Dit zorgt ervoor dat deze vorm van schaken juist zeer interessante partijen oplevert, in tegenstelling tot wat er vaak gedacht en geschreven wordt.
Recent heb ik zelf in Maastricht tegen Loek van Wely een match gespeeld waarbij de hulp van computers was toegestaan. Het concept van dt match was bedacht door Jan van Reek, die eerder al verschillende Mens - Computer matches had georganiseerd in Maastricht. Zie voor meer info: www.chessevents.nl. In deze match kwamen alle bovenstaande punten duidelijk naar voren.
Er was een aantal verschillen met de matches die in Leon werden gehouden. Ten eerste was er het speeltempo in Maastricht 'klassiek' (2 uur/40 zetten, 1 uur/20 zetten +30 min) terwijl er in Leon rapid werd gespeeld. Het is duidelijk dat het klassieke tempo de kwaliteit van de partijen ten goede komt. Er is immer meer tijd om alle varianten te controleren. Dit betekent dat er ook meer tijd is om je eigen hersenspinsels te analyseren. Ten tweede werden er in deze match bij twee van de vier partijen 'random chess' gespeeld. Bij random chess wordt de beginstelling door loting bepaald. Doordat er geen openingstheorie is worden de spelers vanaf zet 1 in het diepe gegooid.