Dagverslagen Match Van Wely - Stellwagen 2005
Eric van Reem
De Nederlandse nummer één, Loek van Wely, gaat het van 10-13 mei in het Centre Ceramique in Maastricht opnemen tegen de 18-jarige Daniel Stellwagen. Het tweetal gaat vier partijen Complete Chess tegen elkaar spelen.
Complete Chess is Advanced Chess met langere bedenktijd. Stellwagen won vorig jaar de eerste spannende Complete Chess Match tegen de Duitser David Baramidze met 2,5-1,5. De spelers mogen tijdens de partijen gebruik maken van een computer en diverse schaakprogramma´s van sponsor ChessBase. Verder mag bijvoorbeeld ook de MegaBase 2005 worden gebruikt om stellingen op te zoeken. Of dat tijdens deze match altijd handig zal zijn is zeer de vraag, want de eerste twee partijen worden met een "random" stelling gespeeld. Kort voor de partij wordt de beginstelling geloot en dan mogen de heren aan de slag met hun computers. De laatste twee partijen worden met de bekende stelling 518 gespeeld, precies, de klassieke beginstelling.
Rentenier Gary Kasparov is degene geweest die in juni 1998 de eerste Advanced Chess Match in het Spaanse Léon tegen de Bulgaar Veselin Topalov heeft gespeeld. Na zijn match tegen Deep Blue in 1997 bedacht de Rus dat het een aardig idee zou zijn niet tegen, maar met een computer te spelen. Kasparov won de eerste match van Topalov en dat was meteen zijn laatste match in Léon, omdat hij ruziede met de organisatie. In de jaren daarna heeft Vishy Anand meerdere Advanced Chess matches gespeeld, hij won o.a. met grote cijfers van Karpov (die in 1999 niet eens met een muis kon omgaan...) en twee keer won hij de finale van het toernooi in Leon van Alexei Shirov. In 2002 verloor Anand van Vladimir Kramnik. Vorig jaar werd opnieuw een match op hoog niveau gespeeld: de Complete Chess Match tussen Stellwagen en de jonge Duitser David Baramidze, die onze landgenoot met 2,5-1,5 wist te winnen. In tegenstelling tot Advanced Chess (een uur per speler voor de partij) wordt Complete Chess met lange bedenktijd gespeeld.
Potje schaken, glazenwasser?
De eerste partij in de Complete Chess Match in Maastricht tussen Nederlands kampioen Loek van Wely (32) en de 18-jarige Daniel Stellwagen eindigde in overwinning met de zwarte stukken voor de jonge Soestenaar. In de korte match over vier partijen zet Stellwagen zijn tegenstander daarom meteen onder zware druk.
De spelers mogen in Maastricht gebruik maken van bekende programma´s als Fritz, Hiarcs, Shredder en Junior tijdens de partijen. Bovendien hebben de organisatoren de gigantische database Mega 2005 op de systemen van hardwaresponsor Paradigit Computers gezet.
Op verzoek van Loek van Wely werden verder de 3, 4 en 5 stukken eindspel tablebases nog op beide computers geïnstalleerd. Nadat de hard- en software draaide, begon de eerste partij onder het toeziend oog van de glazenwasser van het Centre Ceramique (foto), die - net voor de eerste zet kon worden uitgevoerd - op de vierde verdieping van het gebouw was aangekomen om het toch al geweldige uitzicht op de stad voor de spelers verder te verbeteren. De onverstoorbare glazenwasser was getuige van een spannende Konings-Indische partij, waarin wit steeds een klein voordeeltje had. Op de 17e zet miste de Nederlands kampioen een grote kans op voordeel volgens analyticus Jan van Reek en op de 26e zet ging de Tilburger zelfs in de fout: Lg5? was volgens van Reek en Stellwagen een vreemde zet, de volgende zet kostte zelfs een kwaliteit en uiteindelijk de partij.
"Ik dacht dat ik twee stukken voor de toren zou krijgen, maar toen ik op het bord keek, ontdekte ik maar één stuk. Vreemd dat je in een lange partij zonder tijdnood en met hulp van computers nog zo´n blunder kunt maken. Ik denk dat ik maar in de Maas ga springen", reageerde een teleurgestelde Van Wely na de partij. Woensdag spelen de heren hun tweede en laatste "normale" partij, donderdag en vrijdag wordt shuffle-schaak gespeeld.
Stellwagen behoudt voorsprong: 2e matchpartij remise
De tweede matchpartij in Maastricht tussen Daniel Stellwagen en Loek van Wely is in remise geeindigd. Daarmee is de stand op de helft van de match 1,5-0,5 in het voordeel van Stellwagen.
Vooral in vroege middenspel, tussen zet 15 en 20, gebruikten de heren veel tijd met hun computers om het juiste plan te vinden. Van Wely controleerde zijn varianten voornamelijk met Shredder 9 en Junior 7, Stellwagen gebruikte zijn lievelingsengine Fritz7. Voor de laatste 15 zetten hadden de spelers nog ongeveer een kwartier op de klok, zodat niet alle varianten meer uitvoerig met de computer konden worden gecontroleerd. De engines dachten dat zwart ietsje beter stond, omdat Van Wely het loperpaar had, maar het evenwicht was volgens de spelers nooit verbroken en remise was daarom het logische resultaat. Donderdag en vrijdag worden nog twee 'random' partijen gespeeld.
De "Maastricht shuffle" ...
Het gebeurt niet vaak dat een schaakpartij begint met de zet 1.f4. Het gebeurt nog minder vaak dat het antwoord op die zet 1…f5 is. Toch openden de Nederlandse grootmeesters Loek van Wely en Daniel Stellwagen met deze zetten hun derde Complete Chess matchpartij.
De heren speelden echter niet met de gebruikelijke beginstelling, maar moesten met deze stelling aan de slag: P-T-P-L-D-T-L-K (Diagram) Deze stelling wordt overigens ook op de laatste dag gespeeld. Van Wely en Stellwagen treden met hun shuffle chess partijen in de voetsporen van Maarten van ´t Kruijs die in 1851 het toernooi in Amsterdam won en een jaar later het eerste random chess toernooi in dezelfde stad op zijn naam wist te schrijven. In 1878 werd de Amsterdammer de zesde Nederlnds kampioen. 1.e3 wordt de "van ´t Kruijs opening" genoemd.
Al in 1792 had Graaf van Zuylen van Nyevelt over random chess nagedacht. Zijn neef Baron van Baron van der Hoeven bracht het idee in 1852 in praktijk in het toernooi in Amsterdam, dat van ´t Kruijs dus won. Shuffle Chess/Random Chess werd bedacht om de invloed van de openingstheorie uit te sluiten. In de laatste jaren werden meerdere shuffle chess varianten uitgeprobeerd en de variant die steeds populairder is geworden heet Chess960, dat soms nog Fischer Random Chess wordt genoemd. In Amsterdam kunt u op 28 mei aan het Open NK Chess960 deelnemen. In augustus verdedigt Peter Svidler zijn wereldtitel Chess960 tegen de Hongaarse topper Zoltan Almasi in het Duitse Mainz.
Shuffle chess tegenstanders zullen het niet graag horen maar de derde partij was de leukste van de match. Daarbij dachten de heren en hun schaakmotoren in de openingsfase lang na. Van Wely: „Het is erg moeilijk een goed plan voor wit te vinden, want de stukken werken niet erg goed samen. Zwart hoeft alleen maar te reageren en het is daarom lastig voor wit met voordeel uit de opening te komen.“ De Tilburger gebruikte 20 minuten voor zijn vierde zet Dg3 en richtte daarna zijn pijlen op de kostbare koning van zijn 18-jarige tegenstander. Hij bood na rijp beraad met zijn engine Junior 7 middels de zet 16. Lf3 zelfs een stuk aan. Hoewel de engine een voordeel voor zwart aangaf, voelde Stellwagen nattigheid en nam het aanbod niet aan. Hij speelde een solide zet, kreeg licht voordeel en won zelfs een pion. Het toreneindspel kon hij echter niet winnen. De heren waren positief over hun eerste shuffle partij en bleven nog een uurtje zitten om verschillende strategieën te proberen. „Het is zelfs een beetje jammer dat we de computers erbij hebben, vertelde van Wely, want daardoor gaat een stuk creativiteit verloren“.
De stand is na de derde partij nu 2-1 in het voordeel van Stellwagen. Vrijdag wordt de laatste partij gespeeld met dezelfde beginstelling als op de derde dag!
Stellwagen wint laatste matchpartij
De laatste partij van de Complete Chess Match in Maastricht tussen Nederlands kampioen Loek van Wely en Daniel Stellwagen is gewonnen door de 18-jarige Soestenaar. Hij won de match tegen de Nederlands kampioen verrassend duidelijk met 3-1.
De vierde partij begon met dezelfde 'shuffle'-stelling als in de voorgaande partij. Na de derde partij analyseerden de heren een tijdje en bespraken de mogelijkheden van de gehutselde opstelling. De spelers kwamen tot de conclusie dat 1.f4 waarschijnlijk de beste zet was en na het antwoord 1…f5 2.Ld4 perspectieven op voordeel zou kunnen bieden. Daniel had echter andere plannen, speelde zijn normale openingszet 1.e4 in de laatste partij en kreeg daarmee licht voordeel volgens de analysemotoren. Van Wely gebruikte veel tijd en kon in de fase tussen zet 30 en 40 niet meer nauwkeurig de varianten controleren. Hij haalde weliswaar de 40e zet nog net, maar onderweg verloor de Tilburger een stuk. Na de 42e zet van wit gaf Van Wely teleurgesteld op.
Stellwagen heeft daarmee - na zijn overwinning op Baramidze (2,5-1,5) vorig jaar - opnieuw een Complete Chess Match gewonnen. Ook volgend jaar zal in Maastricht een match worden gespeeld. Kom regelmatig even langs op de website om te bekijken welke spelers dan gaan spelen. Tot die tijd kunt u op de site www.chessevents.nl terecht voor een gambietmatch tussen twee ex-correspondentieschaakwereldkampioenen, namelijk Mikhail Umansky (Rusland) en Gert-Jan Timmerman.